Αρχείο

Archive for Φεβρουαρίου 2010

Ο καθένας να πληρώσει τα δικά του

26/02/2010 Σχολιάστε

Πολλές οι φορές που σε εξόδους για φαγητό έτυχα σε παρέα που όλοι ήθελαν να πληρώσουν. Ψευτοτσακωμοί και φωνές, μέχρι τη στιγμή που κάποιος κάνει την κίνηση και πληρώνει πρώτος τον λογαριασμό, κρυφό-κομπάζοντας για το χουβαρνταλίκι του. Το λεγόμενο ελληνικό σύστημα. Βεβαίως υπάρχει και το γερμανικό, όπου ο καθένας πληρώνει τα δικά του ανάλογα με το τι έφαγε.

Προσπαθώ, λοιπόν, να σκεφτώ το πώς θα εξελισσόταν η κατάσταση αν μια παρέα από Έλληνες και Γερμανούς βρίσκονταν στο ίδιο τραπέζι, τη στιγμή που θα ερχόταν ο λογαριασμός. Ας υποθέσουμε και ότι οι Έλληνες δεν έχουν επάνω τους πορτοφόλι. Επειδή, μάλλον, καταλάβατε πού το πάω,  ας αφήσουμε τα φαγοπότια και ας πάμε στην ουσία.

Διαβάζω το δημοσίευμα του γερμανικού περιοδικού Focus την εβδομάδα που μας πέρασε, το οποίο, με αφορμή όλα όσα συμβαίνουν στην ελληνική οικονομία, κάνει μια σκληρή κριτική για τους χειρισμούς μας και για τη νοοτροπία μας. Ξαναδιαβάζοντας το άρθρο, επιμένω ότι η κριτική είναι σκληρή, αλλά όχι άδικη. Μπορεί σε κάποια σημεία να υπάρχουν γενικεύσεις και υπερβολές, όμως η αλήθεια είναι πως εδώ και πολλά χρόνια είμαστε το μαύρο πρόβατο της Ευρώπης.

Ποτέ δεν καταφέραμε να εφαρμόσουμε τους κοινούς κανόνες και να σεβαστούμε τους εταίρους μας. Αντιθέτως, με την κουτοπόνηρη νοοτροπία του λαμόγιου προσπαθήσαμε να κοροϊδέψουμε τους «κουτόφραγκους» και να τους φάμε τα λεφτά. Βέβαια, φροντίζαμε να ρίχνουμε και στάχτη στα μάτια τους κερνώντας ούζα και μουσακά στις πανέμορφες παραλίες μας, αλλά, δυστυχώς, τέρμα οι λιακάδες.

Το κατά πόσο συμφωνεί κανείς με την κριτική είναι θέμα μάλλον προσωπικό, και απ’ ό,τι φαίνεται πολλοί είναι αυτοί που το έχουν πάρει και προσωπικά! Από τον Πρόεδρο της Βουλής, εκπροσώπους κομμάτων, μέσα μαζικής ενημέρωσης, απλούς ανθρώπους, βγήκε ένα ηχηρό αντιγερμανικό μένος που εκδηλώνεται με εν βρασμώ φωνές (και βρισιές), μέχρι και έντονες πολιτικές διεκδικήσεις, με αιχμή του δόρατος την απαίτηση της καταβολής των πολεμικών αποζημιώσεων του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Τα σύκα-σύκα και η σκάφη-σκάφη. Ναι, οι Γερμανοί μπορεί να μας χρωστάνε λεφτά από αποζημιώσεις, αλλά πιστεύει κανείς ότι η μη πληρωμή των αποζημιώσεων είναι το πρόβλημά μας; Δηλαδή η αναξιοπιστία των πολιτικών μας, τα λαμόγια – επιχειρηματίες, η διαπλοκή, τα λαδώματα, οι μπίζνες αλά Ελληνικά, οι offshore, οι υπερτιμολογήσεις, τα μαγειρέματα με τα στατιστικά, τα ρουσφέτια, το χρηματιστήριο, η αδυναμία να επενδύσουμε και να οργανώσουμε το μέλλον μας… δεν μας φταίνε; Πάντα μας φταίνε οι άλλοι;

Θεωρώ ότι δικαίως οι Γερμανοί -για να μην γενικεύουμε, κάποια γερμανικά ΜΜΕ-  κάνουν σκληρή κριτική στους Έλληνες -για να μην γενικεύουμε, σε αυτούς που έκλεψαν και κορόιδεψαν. Το θέμα είναι ότι τώρα που έχει έρθει ο λογαριασμός, θα πρέπει να πληρώσει ο καθένας για τα λάθη του. Οι Γερμανοί για τα δικά τους ιστορικά σφάλματα, αλλά και οι Έλληνες για τα δικά τους…

Ψυχανάλυση

26/02/2010 Σχολιάστε

Θα με συγχωρέσεις, αγαπητέ αναγνώστη, αλλά σήμερα θα πρέπει να μάθουμε και μερικούς όρους ψυχολογίας. Αντιγράφω από το βιβλίο της Nancy McWilliams «Ψυχαναλυτική Διάγνωση», Εκδόσεις: Ελληνικά Γράμματα:

«Μηχανισμός άμυνας: Ασυνείδητη ενδοψυχική διεργασία, που δρα για να ανακουφίσει τη σύγκρουση και το άγχος. […] Οι άμυνες έχουν πολλές λειτουργίες που είναι ευεργετικές, αποτελούν υγιείς και δημιουργικούς τρόπους προσαρμογής του βρέφους στο περιβάλλον του και συνεχίζουν να λειτουργούν προσαρμοστικά σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Όταν επιστρατεύονται για να υπερασπίσουν το άτομο από κάποια απειλή, ονομάζονται άμυνες. Ένα άτομο με αμυντική συμπεριφορά προσπαθεί, σε γενικές γραμμές, να επιτύχει την αποφυγή ή τη διαχείριση κάποιου ισχυρού και απειλητικού συναισθήματος, συνήθως του άγχους, ενίοτε όμως και της υπερβολικής θλίψης ή και άλλων αποδιοργανωτικών συναισθηματικών εμπειριών, με στόχο τη διατήρηση της αυτοεκτίμησής του και του αισθήματος της ασφάλειάς του»

Οι μηχανισμοί άμυνας είναι πάρα πολλοί, εμείς, όμως, σήμερα θα επικεντρωθούμε σε έναν συγκεκριμένο, την άρνηση. Όλοι οι άνθρωποι που πληροφορούνται για το θάνατο κάποιου σημαντικού τους προσώπου αντιδρούν λέγοντας: «Ω, όχι!». Αυτή η αντίδραση έχει τις ρίζες της στην πεποίθηση: «αν αυτό δεν το παραδεχτώ, τότε δεν συμβαίνει» και στην ουσία εξηγεί με τον καλύτερο τρόπο το πώς λειτουργεί αυτός ο μηχανισμός.Οι περισσότεροι από εμάς χρησιμοποιούμε την άρνηση έως ένα βαθμό για να κάνουμε τη ζωή μας λιγότερο δυσάρεστη, και αυτό φυσικά δεν είναι κακό. Όταν, όμως, αυτό γίνεται συνέχεια και για κάθε τι, προκειμένου να αποφύγουμε το άγχος, την ντροπή, την ευθύνη, ή οποιοδήποτε συναίσθημα μας προκαλεί δυσφορία, τότε τελικά χάνουμε την αίσθηση των καταστάσεων και παραβλέπουμε το μέγεθος των προβλημάτων.

Πέρα από τους ανθρώπους, ορισμένοι από τους μηχανισμούς άμυνας ή κάποια στοιχεία τους, περνούν και στις κοινωνίες.Η ελληνική κοινωνία σήμερα ζει συνολικά σε μία τέτοια κατάσταση άρνησης, και ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την οικονομία. Αρνούμαστε να αποδεχτούμε το προφανές, ότι με τις πολιτικές επιλογές μας, με τον τρόπο ζωής, με την στάση μας, με την ανοχή μας, την αδυναμία να λάβουμε μέτρα, την καταπάτηση των νόμων, με τις οικονομικές μας συνήθειες, με τη συμμετοχή μας στην παραοικονομία, με τον ωχαδερφισμό μας, με την -κακώς εννοούμενη– καπατσοσύνη και πονηριά μας, και με τόσα άλλα μικρά και μεγάλα, συμβάλλαμε τα μέγιστα στο να οδηγηθούμε σε μια δύσκολη κατάσταση.

Επιπρόσθετα, φαίνεται να έχουμε επιστρατεύσει μαζί και άλλον έναν μηχανισμό άμυνας, την μετάθεση, την αναζήτηση ενός αποδιοπομπαίου τράγου, και ρίχνουμε ευθύνες στην οικονομική συγκυρία, στους κακούς κερδοσκόπους, στους ανθέλληνες που θέλουν να μας καταστρέψουν, στους Γερμανούς που μας χρωστάνε πολεμικές αποζημιώσεις, στους Τούρκους που δεν μας αφήνουν να εξορύξουμε τα πετρέλαιά μας στο Αιγαίο, στους Ρώσους που περνάνε τους αγωγούς τους από τη Βουλγαρία, στην π….να την τύχη μας, στο ότι είμαστε ματιασμένοι…..

Όπως, όμως, θα μας συμβούλευε και ένας καλός ψυχολόγος: “Όλα τα προβλήματα  έχουν λύσεις και καμία κατάσταση δεν είναι αδιέξοδη. Όμως, για να ξεκινήσεις να επιλύεις, πρέπει να παραδεχτείς”. Σαν κοινωνία, αυτό δεν το έχουμε καταφέρει ακόμα.

Παράλληλες πραγματικότητες

12/02/2010 Σχολιάστε

Πολλοί από εσάς αγαπητοί μου αναγνώστες είστε φανατικοί τηλεθεατές της σειράς Lost, ή έστω ακόμα και αν δεν είστε, θα έχει τύχει να παρακολουθήσετε μερικά επεισόδια, ή τουλάχιστον θα έχετε καταλάβει ότι πρόκειται για μια πολύ δημοφιλής σειρά με εκατομμύρια τηλεθεατές σε ολόκληρο τον κόσμο.

Πριν από λίγες μέρες λοιπόν ξεκινούσε ο έκτος (αν δεν κάνω λάθος) κύκλος της σειράς. Οι αναλύσεις και οι θεωρίες για το τι πρόκειται να γίνει, αλλά και οι συζητήσεις για την επιστημονική εξήγηση του τρόπου εξέλιξης της σειράς έδιναν και έπαιρναν. Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για ένα καλογραμμένο σενάριο που μπλέκει λίγο από όλα πραγματικότητα, επιστημονική φαντασία, ανθρώπινες σχέσεις, εξωτικά τοπία, κατασκοπικά μυστήρια, τρόμο…όλο αυτό τέλος στηρίζεται σε ένα φόντο επιστημονικότητας κάτι που κάνει τη σειρά πολύ ενδιαφέρουσα.

Οι δημιουργοί της σειράς αρνούνται πεισματικά να αποκαλύψουν το τέλος ή έστω το τι συμβαίνει, όμως τονίζουν ότι το σενάριό τους έχει επιστημονικά αποδεκτή εξήγηση.  Η επικρατούσα λοιπόν άποψη των τηλεθεατών,  για τον τρόπο που εξελίσσεται η ιστορία στο Lost βασίζεται στην θεωρία της παράλληλης πραγματικότητας. Πρόκειται για μια επιστημονική άποψη που υποστηρίζει ότι ο κόσμος δεν αποτελείται από μια κοινά αντιληπτή πραγματικότητα αλλά εξελίσσεται σε άπειρες παράλληλες πραγματικότητες, ταυτόχρονα.

Η θεωρία εξηγείται με τη βοήθεια υψηλών μαθηματικών και κβαντικής φυσικής, γνώσεις που δυστυχώς δεν κατέχω για να μπορέσω να μελετήσω την ορθότητά της. Πέρα όμως από τη θεωρητική τεκμηρίωση,  για να επιβεβαιωθεί μια επιστημονική θεωρία χρειάζεται και ένα πείραμα που να αποδεικνύει την ορθότητα της θεωρίας.

Μην βιαστείτε να απαντήσετε ότι τέτοιο πείραμα δεν έχει γίνει ποτέ, θα κάνετε λάθος! Η παράλληλες πραγματικότητες αποδεικνύονται πειραματικά μέσα από την καθημερινότητά μας, και κυρίως χάρης τους μηχανισμούς που προσπαθούν και ενίοτε τα καταφέρνουν αν δημιουργήσουν παράλληλες πραγματικότητες στο μυαλό μας. Η τηλεόραση, ο κινηματογράφος, η διαφήμιση, η κατανάλωση, η πολιτική, η τεχνολογία, τα gadgets, το lifestyle, η μουσική βιομηχανία, τα εκδοτικά συγκροτήματα, τα μεσημεριανάδικα … και πόσα άλλα που διασπάνε κάθε μέρα την προσοχή, το μυαλό και τον κόσμο μας σε χιλιάδες κομματάκια, σε εκατομμύρια εναλλακτικές πραγματικότητες. Η βιομηχανία του περιττού, έχει κατανοήσει εδώ και καιρό το πόσο εύκολα μπορεί να κατασκευάσει πλαστούς κόσμους, και ψεύτικες ανάγκες, και να μας κάνει να τα έχουμε χαμένα… μόνο που εδώ δεν πρόκειται για τηλεοπτική σειρά αλλά για πραγματικούς ανθρώπους.

Η πραγματική ζωή δεν βρίσκεται εκεί. Όσο και αν ως άνθρωποι αντιλαμβανόμαστε διαφορετικά την πραγματικότητα, αυτή δεν παύει να είναι μια και ενιαία για όλους μας. Τα προβλήματα και οι προκλήσεις δεν ανήκουν σε έναν άλλο κόσμο αλλά εδώ, τώρα, σε αυτή την πραγματικότητα

Φτιάξε, καρδιά μου, το δικό σου παραμύθι…

12/02/2010 Σχολιάστε

…γιατί χανόμαστε. Έτσι λένε οι στίχοι της Μαριανίνας Κριεζή, και δεν θα μπορούσα παρά να συμφωνήσω. Αφορμή για το σημερινό άρθρο τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Παιδικού Βιβλίου 2009, που ανακοίνωσε το Υπουργείο Πολιτισμού. Παρότι προσωπικά δεν έχω διαβάσει κανένα από τα παρακάτω, όμως αξίζει τουλάχιστον μια αναφορά στους παραμυθάδες.

Το Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού βιβλίου απονέμεται στην Λότη Πέτροβιτς – Ανδρουτσοπούλου για το βιβλίο της με τίτλο «Η προφητεία του κόκκινου κρασιού», και στην Φωτεινή Φραγκούλη για το βιβλίο της «Εφτά ορφανά μολύβια… εφτά ιστορίες». Το Βραβείο Εικονογράφησης Παιδικού βιβλίου απονέμεται στην Κατερίνα Βερούτσου για την εικονογράφηση του βιβλίου «Νεράιδα πάνω στο Έλατο» και στον Θανάση Δήμου για την εικονογράφηση του βιβλίου «Μια χειμωνιάτικη ιστορία». Τέλος, το Βραβείο Βιβλίου Γνώσεων για παιδιά απονέμεται στον Σάκη Σερέφα για το βιβλίο του «Ένας δεινόσαυρος στο μπαλκόνι μου».


Νομίζω ότι δεν χρειάζεται να αντιγράψω θεωρίες ανθρωπολογίας, για να εξηγήσω τη σημασία που έχουν τα παραμύθια. Είναι αυτονόητο και πασίγνωστο ότι για αιώνες οι ιστορίες και οι μύθοι αποτέλεσαν το βασικό όχημα μεταφοράς της γνώσης από τη μια γενιά στην επόμενη. Τα παραμύθια και οι μύθοι αποτελούσαν τότε την κιβωτό της ανθρώπινης γνώσης, τουλάχιστον μέχρι την ανακάλυψη της τυπογραφίας.

Πέρα, όμως, από τον διδακτικό τους ρόλο, τα παραμύθια μας επέτρεπαν να φανταζόμαστε, να ονειρευόμαστε και να ελπίζουμε. Ταυτιζόμαστε με τους χαρακτήρες και τους ήρωες, μοιραζόμαστε τις εμπειρίες τους, βιώνουμε τα συναισθήματά τους, παίρνουμε θάρρος από τα κατορθώματά τους, μας δημιουργούν πρότυπα αλλά και στερεότυπα, μας εμπνέουν, μας συναρπάζουν, μας χαλαρώνουν.
Αξίζει, νομίζω, να ασχοληθεί κάποιος λίγο παραπάνω με το θέμα. Μια πληρέστατη μελέτη για τον τρόπο που επιδρούν τα παραμύθια πάνω μας, αλλά και για τη θαυμάσια λειτουργία της φαντασίας μπορεί να διαβάσει κάποιος στο βιβλίο του Τζάννι Ροντάρι «Η γραμματική της Φαντασίας».

Τέλος πάντων, αυτά γίνονταν μια φορά και έναν καιρό. Σήμερα; Τι γίνεται σήμερα;  Οι παππούδες που διηγούνταν δίπλα στο τζάκι αντικαταστάθηκαν από τον κινηματογράφο – όχι, δεν θα σχολιάσουμε σε αυτό το άρθρο το ζήτημα του περιεχομένου ή της ποιότητας – οι μοντέρνοι παραμυθάδες είναι συγγραφείς, οι σύγχρονοί ήρωες είναι κομπιουτερίστικοι, αλλά…

Έχουμε ακόμα ανάγκη τα παραμύθια, τα όνειρα, και την φαντασία, και όχι μόνο τα παιδιά, αλλά και -κυρίως- οι μεγάλοι, που βιώνουν μια όλο και πιο γκρίζα, στείρα και ψεύτικη πραγματικότητα. Μπορεί να έχουν αλλάξει οι ήρωες και να μην σκοτώνουν δράκους. Χωρίς, όμως, τα κατορθώματά τους, πώς θα εμπνευστούμε για να πετύχουμε εμείς τα δικά μας;

Le Roi Est Mort, Vive Le Roi?

12/02/2010 Σχολιάστε

“Αντιγράφω την είδηση από το tvxs.gr: Στο πλαίσιο ενός πειράματος με τίτλο «Behind Closed Doors on the Net», πέντε δημοσιογράφοι από τέσσερις χώρες, Καναδά, Γαλλία, Ελβετία και Βέλγιο, θα κλειστούν μέσα σε ένα σπίτι, στο Περιγκόρ της Νότιας Γαλλίας, από την 1η Φεβρουαρίου ως την 5η του ίδιου μήνα και θα έχουν ως μοναδική πηγή ενημέρωσης τους δύο δημοφιλέστερους τόπους κοινωνικής δικτύωσης, Facebook και Twitter.

Οι πέντε δημοσιογράφοι δεν θα έχουν στη διάθεση τους κανένα άλλο μέσο ενημέρωσης -ραδιόφωνο, τηλεόραση, εφημερίδα- παρά μόνο το Twitter και το Facebook. Στόχος του περίεργου εγχειρήματος είναι η διερεύνηση της αξιοπιστίας, σε επίπεδο ενημέρωσης, των δύο τόπων κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και το κατά πόσο αυτά τα δύο μέσα μπορούν να αποτελέσουν μια σοβαρή απειλή για τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης.”


Το πείραμα αν και μου φέρνει λίγο σε ρεάλιτυ τύπου  Big Brother, θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Ούτε λίγο ούτε πολύ το Facebook και το twitter, αποτελούν από τις δημοφιλέστερες ιστοσελίδες – υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και αν ρίξει κάποιος μια ματιά στα στατιστικά χρήσης θα καταλάβει ότι μιλάμε για ένα αρκετά μεγάλο νούμερο ανθρώπων. 350 εκατομμύρια χρήστες καταγράφει το Facebook που ξοδεύουν τουλάχιστον 55 λεπτά κάθε μέρα στη σελίδα του, με τουλάχιστον 50 εκατομμύρια ενημερώσεις κάθε μέρα.

Μα θα μου πείτε, έχει τόση σημασία τι γίνεται σε μια σελίδα στο διαδίκτυο; Ας προσπαθήσουμε να βγάλουμε κάποια συμπεράσματα συγκρίνοντας, με ένα άλλο πιο παλιό και πιο δημοφιλές μέσο, τον βασιλιά  της ενημέρωσης, την τηλεόραση. Σήμερα αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα μέσα με περίπου 1.5 δις εκατομμύρια τηλεθεατές, που περνάνε κατά μέσο όρο (τουλάχιστον στο δυτικό κόσμο) 20 ώρες την εβδομάδα μπροστά της. Η οικονομία που στηρίζεται στην τηλεόραση, φτάνει σε νούμερα μεγαλύτερα από το ΑΕΠ πολλών ανεπτυγμένων χωρών. Η ενσωμάτωση της στην κοινωνία τεράστια, ενδεικτικά, η αναλογία τηλεοπτικών συσκευών ανά τηλεθεατή είναι 5 προς 1, θα μπορούσα να συνεχίσω και να παραθέσω και άλλα στατιστικά αλλά…

Το σημαντικότερο που θα πρέπει κανείς να εξετάσει κανείς είναι ο ρόλος που έπαιξε η τηλεόραση στην διαμόρφωση της κουλτούρας μας. Αλήθεια πόσο άλλαξε η τηλεόραση τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τον κόσμο; ποια νέα στοιχεία έβαλα στην καθημερινότητα μας; πόσο καταλυτική ήταν η επιρροή της στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας ατομικά αλλά και τις συλλογικής νοοτροπίας; Χιλιάδες μελέτες έχουν γραφτεί για την επίδραση της τηλεόρασης στον πολιτισμό μας και ανεξάρτητα με το αν κλίνουν προς το θετικό ή το αρνητικό, όλες τονίζουν την βαθιά και καταλυτική επίδραση της σε όλους τους τομείς της ζωής μας που κανείς δεν θα μπορούσε να προβλέψει στις απαρχές τις ιστορίας της.

Σήμερα ζούμε μια νέα επανάσταση της πληροφορίας, πιο ραγδαία, πιο έντονη, πιο μαζική, που αρχίζει και σκιάζει την επίδραση της τηλεόρασης. Είναι σίγουρο πώς μέσα από το πρίσμα των νέων μέσων θα αλλάξουμε πολλά στοιχεία από την κοινωνική μας ζωή.

Ο Βασιλιάς λοιπόν απεβίωσε ( ή έστω αργοπεθαίνει). Όμως… ζήτω ο νέος Βασιλιάς;