Αρχείο

Posts Tagged ‘πολιτισμός’

Τα καλοκαίρια του πολιτισμού

29/07/2010 Σχολιάστε

Σε  περιόδους οικονομικής κρίσης, οποιαδήποτε κουβέντα για τον πολιτισμό φαντάζει εκτός τόπου και χρόνου. Κι όμως, στη σημερινή εποχή της πολυεπίπεδης κρίσης, ο πολιτισμός θα μπορούσε να μας βοηθήσει.

Ευτυχώς, το καλοκαίρι, κάτι φαίνεται να ανθίζει στα πολιτιστικά. Παρότι φέτος τα πράγματα είναι δύσκολα (από οικονομικής πλευράς), λίγο με τις προσπάθειες κάποιων ανθρώπων, λίγο χάρις στους κατά τόπους μικρούς συλλόγους και ομάδες, λίγο οι δήμοι, λίγο οι εταιρείες διοργάνωσης εκδηλώσεων, λίγο κάποιοι ιδιώτες, έχουμε αρκετά πράγματα να παρακολουθήσουμε, στην περιοχή μας και σε άλλα μικρά μέρη, και -πολύ περισσότερο- στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα.

Θα μου επιτρέψετε να κάνω μια μικρή αναφορά σε κάποιες εκδηλώσεις, που, εγώ τουλάχιστον, θα προσπαθήσω να παρακολουθήσω. Ξεκινάω από τα τοπικά.

Έκθεση ζωγραφικής μεγάλων Ελλήνων ζωγράφων (2-3-4 Ιουλίου, Αντίρριο),

30ό Συμπόσιο Ποίησης του Πανεπιστημίου Πατρών (1-2-3-4 Ιουλίου, Πάτρα),

Ήχοι του Δάσους (23-24-25 Ιουλίου, οροπέδιο της Αγίας Τριάδας Καλοσκοπής, Φωκίδα)

8ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού της Αθήνας (1 – 18 Ιουλίου, Αθήνα)

16ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας (22 Ιουλίου 2010, Καλαμάτα)

Φεστιβάλ Επιδαύρου (Ιούλιος – Αύγουστος, Επίδαυρος – Αθήνα)

Διεθνές Φεστιβάλ Πάτρας (Ιούλιος – Σεπτέμβριος, Πάτρα)
Γιορτές Ανοιχτού Θεάτρου 2010
(Ιούλιος, Θεσσαλονίκη)

Φυσικά, αυτά είναι ένα ελάχιστο δείγμα από τις εκδηλώσεις και τα φεστιβάλ του καλοκαιριού. Υπάρχουν πολλά ακόμα αξιόλογα πράγματα, για όλα τα γούστα, που αξίζει κανείς να παρακολουθήσει.

Σε αντίδραση με τα όσα λένε πολλοί απαισιόδοξοι -το παραδέχομαι ότι αρκετές φορές εγώ είμαι αυτός που γκρινιάζω– το αισιόδοξο είναι ότι, παρά τα οικονομικά προβλήματα, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, εκδηλώσεις γίνονται.

Πρέπει, όμως, να στηρίξουμε κι εμείς, τουλάχιστον με την παρουσία μας, τους καλλιτέχνες και τα φεστιβάλ. Το θέμα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά κυρίως παιδείας και κουλτούρας. Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερο αδιαφορούμε για τον πολιτισμό μας, αναλωνόμαστε μόνο στο να υπερηφανευόμαστε για τα περασμένα μεγαλεία μας, θάβοντας συστηματικά κάθε μορφή τέχνης που παράγεται στον τόπο μας.

Έχουμε δει Ελληνικά κινηματογραφικά έργα να βραβεύονται στο εξωτερικό και να έχουν απορριφθεί στη χώρα μας, έχουμε δει συγγραφείς να μεγαλουργούν στο εξωτερικό, ζωγράφους, τραγουδιστές, χορευτές, διαθέτουμε ταλαντούχους ανθρώπους! Αυτό είναι αποδεδειγμένο.

Όσο, όμως, ζούμε στην τηλεοπτική πραγματικότητα που αρέσκεται στο ευτελές και στο εύπεπτο, απαξιώνουμε όλα τα υπόλοιπα. Και, δυστυχώς, ο πολιτισμός και η τέχνη κινδυνεύουν πολύ περισσότερο από την απαξίωση και την αδιαφορία. Αυτά είναι το συστηματικό εργαλείο για τον στραγγαλισμό κάθε καλλιτεχνήματος.

Τα καλοκαίρια του πολιτισμού

Σε  περιόδους οικονομικής κρίσης, οποιαδήποτε κουβέντα για τον πολιτισμό φαντάζει εκτός τόπου και χρόνου. Κι όμως, στη σημερινή εποχή της πολυεπίπεδης κρίσης, ο πολιτισμός θα μπορούσε να μας βοηθήσει.

Ευτυχώς, το καλοκαίρι, κάτι φαίνεται να ανθίζει στα πολιτιστικά. Παρότι φέτος τα πράγματα είναι δύσκολα (από οικονομικής πλευράς), λίγο με τις προσπάθειες κάποιων ανθρώπων, λίγο χάρις στους κατά τόπους μικρούς συλλόγους και ομάδες, λίγο οι δήμοι, λίγο οι εταιρείες διοργάνωσης εκδηλώσεων, λίγο κάποιοι ιδιώτες, έχουμε αρκετά πράγματα να παρακολουθήσουμε, στην περιοχή μας και σε άλλα μικρά μέρη, και -πολύ περισσότερο- στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα.

Θα μου επιτρέψετε να κάνω μια μικρή αναφορά σε κάποιες εκδηλώσεις, που, εγώ τουλάχιστον, θα προσπαθήσω να παρακολουθήσω. Ξεκινάω από τα τοπικά. Έκθεση ζωγραφικής μεγάλων Ελλήνων ζωγράφων (2-3-4 Ιουλίου, Αντίρριο),

30ό Συμπόσιο Ποίησης του Πανεπιστημίου Πατρών (1-2-3-4 Ιουλίου, Πάτρα),

Ήχοι του Δάσους (23-24-25 Ιουλίου, οροπέδιο της Αγίας Τριάδας Καλοσκοπής, Φωκίδα)

8ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού της Αθήνας (1 – 18 Ιουλίου, Αθήνα)

16ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας (22 Ιουλίου 2010, Καλαμάτα)

Φεστιβάλ Επιδαύρου (Ιούλιος – Αύγουστος, Επίδαυρος – Αθήνα)

Διεθνές Φεστιβάλ Πάτρας (Ιούλιος – Σεπτέμβριος, Πάτρα)
Γιορτές Ανοιχτού Θεάτρου 2010
(Ιούλιος, Θεσσαλονίκη)

Φυσικά, αυτά είναι ένα ελάχιστο δείγμα από τις εκδηλώσεις και τα φεστιβάλ του καλοκαιριού. Υπάρχουν πολλά ακόμα αξιόλογα πράγματα, για όλα τα γούστα, που αξίζει κανείς να παρακολουθήσει.

Σε αντίδραση με τα όσα λένε πολλοί απαισιόδοξοι -το παραδέχομαι ότι αρκετές φορές εγώ είμαι αυτός που γκρινιάζω– το αισιόδοξο είναι ότι, παρά τα οικονομικά προβλήματα, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, εκδηλώσεις γίνονται.

Πρέπει, όμως, να στηρίξουμε κι εμείς, τουλάχιστον με την παρουσία μας, τους καλλιτέχνες και τα φεστιβάλ. Το θέμα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά κυρίως παιδείας και κουλτούρας. Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερο αδιαφορούμε για τον πολιτισμό μας, αναλωνόμαστε μόνο στο να υπερηφανευόμαστε για τα περασμένα μεγαλεία μας, θάβοντας συστηματικά κάθε μορφή τέχνης που παράγεται στον τόπο μας.

Έχουμε δει Ελληνικά κινηματογραφικά έργα να βραβεύονται στο εξωτερικό και να έχουν απορριφθεί στη χώρα μας, έχουμε δει συγγραφείς να μεγαλουργούν στο εξωτερικό, ζωγράφους, τραγουδιστές, χορευτές, διαθέτουμε ταλαντούχους ανθρώπους! Αυτό είναι αποδεδειγμένο.

Όσο, όμως, ζούμε στην τηλεοπτική πραγματικότητα που αρέσκεται στο ευτελές και στο εύπεπτο, απαξιώνουμε όλα τα υπόλοιπα. Και, δυστυχώς, ο πολιτισμός και η τέχνη κινδυνεύουν πολύ περισσότερο από την απαξίωση και την αδιαφορία. Αυτά είναι το συστηματικό εργαλείο για τον στραγγαλισμό κάθε καλλιτεχνήματος.

Advertisements

Glamouries

25/06/2010 Σχολιάστε

«Θα έπρεπε να ευχαριστήσουμε την Ελλάδα. Είναι η Δύση που χρωστάει στην Ελλάδα. Η φιλοσοφία, η δημοκρατία, η τραγωδία… Πάντα ξεχνάμε τη σχέση ανάμεσα στην τραγωδία και τη δημοκρατία. Χωρίς Σοφοκλή, δεν θα υπήρχε Περικλής. Χωρίς τον Περικλή, δεν θα υπήρχε Σοφοκλής. Ο τεχνολογικός κόσμος στον οποίο ζούμε τα χρωστά όλα στην Ελλάδα. Ποιος ανακάλυψε τη λογική; Ο Αριστοτέλης… Όλος ο κόσμος χρωστάει χρήματα σήμερα στην Ελλάδα. Θα μπορούσε να ζητήσει από το σημερινό κόσμο μας χιλιάδες εκατομμύρια για τα δικαιώματα του συγγραφέα και θα ήταν λογικό να της τα δώσουμε».


Τον παραπάνω συλλογισμό ανέπτυξε ο γνωστός σκηνοθέτης Ζαν-Λικ Γκοντάρ σε συνέντευξή του σε γαλλικό περιοδικό, με αφορμή την προβολή της ταινίας του «Film Socialisme», στο 63ο κινηματογραφικό φεστιβάλ των Καννών. Ο ίδιος αρνήθηκε να έρθει στις Κάννες, και έστειλε ένα σημείωμα στον διευθυντή του φεστιβάλ, λέγοντας πως «ύστερα από τα προβλήματα του τύπου όπως το ελληνικό, δεν μπορούσα να είμαι μαζί σας στις Κάννες».

Με πολύ καμάρι αναφέρθηκαν κάποιες ελληνικές εφημερίδες στη “φιλελληνική” στάση του Γάλλου σκηνοθέτη. Όμως, καμία εφημερίδα δεν ανέφερε την άρνηση που εισέπραξε ο ίδιος σκηνοθέτης από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, όταν θέλησε να γυρίσει στον αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης μερικές σκηνές για το ίδιο φιλμ! Ως επίσημη δικαιολογία προτάθηκε η απουσία σεναρίου!

Αλήθεια; Σε ποιο σενάριο στηρίχθηκε η φωτογράφιση της καλλιπύγου αοιδού Τζένιφερ Λόπεζ στον Παρθενώνα το 2008, όπου χρησιμοποίησε τα μάρμαρα ως ντεκόρ για τη διαφήμιση της κολεξιόν της; Και με ποια κριτήρια κρίθηκε το σενάριο της κ. κ. Νίας Βαρντάλος αντάξιο του Ιερού Βράχου;

Υποψιάζομαι, δυστυχώς, πως το κριτήριο είναι το λεγόμενο glamour, το life style, αυτός ο αφελής τρόπος να αντιμετωπίζεις τον πολιτισμό, τους ανθρώπους, ακόμα και την ίδια τη ζωή. Αυτή η νοοτροπία έχει ποτίσει την σκέψη μας. Σήμερα ζούμε σε μια επίπλαστη πραγματικότητα, σε έναν ψεύτικο κόσμο, που εμείς οι ίδιοι δημιουργήσαμε. Κόκκινα χαλιά στις Κάννες, αστραφτερές τουαλέτες, γρήγορα αυτοκίνητα, ωραίες γυναίκες, σικάτα εστιατόρια, κοσμήματα, πούρα, κότερα, secret parties, περιοδικά, εφημερίδες, φλας, θαμπώνουν τα μάτια και το μυαλό μας, και αναπαράγονται μανιωδώς με κάθε τρόπο, με κάθε μέσο και σε κάθε περίσταση…

Γι’ αυτό το λόγο και είναι σημαντική η στάση του Ζαν-Λικ Γκοντάρ, όχι επειδή χαϊδεύει τα αυτιά των Ελλήνων, αλλά επειδή δείχνει ποια πρέπει να είναι η αντίδραση των ανθρώπων που ασχολούνται με τον πολιτισμό απέναντι στη βιομηχανία του περιττού.

Και μην νομίσετε ότι δεν δέχομαι τα φεστιβάλ και τα βραβεία. Τα δέχομαι. Όχι, όμως, όταν πλασάρουν προϊόντα, μόδες και μαρκετινίστικες τσαχπινιές, αλλά όταν προβάλλουν ανθρώπους και δράσεις πολιτισμού.

Οι παραπάνω σκέψεις έγιναν με αφορμή τα Κρατικά Λογοτεχνικά Βραβεία 2009 και τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων (18 Μαΐου).

Δύσκολοι καιροί για ποίηση

24/03/2010 Σχολιάστε

Την προηγούμενη εβδομάδα, με αφορμή το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, γράφαμε για το θολό πολιτιστικό τοπίο στην Ελλάδα. Συνεχίζω τη σκέψη μου με νέα αφορμή την παγκόσμια ημέρα ποίησης, την ερχόμενη Κυριακή 21 Μαρτίου.

Στον σημερινό τρόπο ζωής, έτσι όπως τον κάναμε και μας τον κάνανε, η ποίηση είναι είδος εν ανεπαρκεία, εξοστρακισμένη και περιθωριοποιημένη. Κατάλληλη μόνο για πολύ ειδικές περιστάσεις, για τους λίγους «εκλεκτούς» που μπορούν να την καταλάβουν, κρυμμένη στα πίσω σκονισμένα ράφια της βιβλιοθήκης μας, καταδικασμένη να την ανακαλύπτουμε ξανά και ξανά σε σχολικές εορτές, σε επετείους γεννήσεων και θανάτων, μακριά από την καθημερινή πραγματικότητα. Πολλές φορές, μας ακούγεται ως ένα μπερδεμένο συναισθηματικό συνονθύλευμα λέξεων, λόγια του αέρα, ή και γενικότητα, χωρίς να είναι εμφανής η λειτουργία της και η σημασία της στην καθημερινή μας ζωή.

Η ποίηση, όμως, δεν παύει να είναι μια σημαντικότατη μορφή έκφρασης, αλλά και αντίληψης του κόσμου. Δεν αναφέρεται στην ουτοπία, αλλά στην πραγματικότητα, και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο σημαντικότερος ρόλος της είναι ακριβώς αυτός: να μας δείχνει νέους δρόμους και τρόπους για να βλέπουμε τον κόσμο, τον έρωτα, την καθημερινότητα, τους ανθρώπους, την φύση, τα συναισθήματα, τα προβλήματα, τις χαρές, τα μικρά και τα μεγάλα ζητήματα της ζωής, το σήμερα.

Σήμερα, που αντιλαμβανόμαστε με σκληρό τρόπο ότι πολλοί δρόμοι που ακολουθήσαμε ήταν λάθος. Σήμερα, που η βαβούρα της τηλεόρασης, η βιομηχανία του lifestyle και των σελέμπριτι εκτοπίζει κάθε τι διαφορετικό. Σήμερα, που η ζωή γίνεται μίζερη με τις προσταγές των spreads. Σήμερα η ανάγκη για νέους δρόμους, η ανάγκη για ποίηση είναι ίσως μεγαλύτερη από ποτέ.

Ευτυχώς σαν λαός έχουμε την τύχη να έχουμε μεγάλο… απόθεμα ποιητών: Βαλαωρίτης, Κάλβος, Σούτσος, Βάρναλης, Καβάφης, Καρυωτάκης, Παλαμάς, Παπαγιαννοπούλου, Σεφέρης, Ελύτης, Ρίτσος, Εμπειρίκος, Σαχτούρης, Δημουλά, Καρθαίου, Γώγου, Σικελιανός, Λειβαδίτης, και τόσοι άλλοι, από τους οποίους μπορούμε να αντλήσουμε ιδέες, εικόνες, συναισθήματα και όνειρα.

Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης είναι αφιερωμένη στον Νίκο Καββαδία, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή του. Στις 21 Μαρτίου η Αθήνα θα γεμίσει στίχους του, θα πραγματοποιηθούν εκδηλώσεις σε πολλά σχολεία της χώρας, θα ξαναθυμηθούμε, θα ξαναδιαβάσουμε και θα ξανά-απαγγείλουμε. Όμως, ας μην μείνουμε μόνον εκεί. Ας ξαναβάλουμε μερικά ποιήματα στη ζωή μας.

Ξέρω εγώ κάτι που μπορούσε, Καίσαρ, να σας σώσει.
Κάτι που πάντα βρίσκεται σ’ αιώνια εναλλαγή,
κάτι που σχίζει τις θολές γραμμές των οριζόντων,
και ταξιδεύει αδιάκοπα την ατέλειωτη γη.

[…]Λόγια μεγάλα, ποιητικά, ανεκτέλεστα,
λόγια κοινά, κενά, «καπνός κι αθάλη»,
που ίσως, διαβάζοντάς τα, να με οικτίρετε,
γελώντας και κουνώντας το κεφάλι

Νίκος Καββαδίας, από το «Γράμμα στον ποιητή Καίσαρα Εμμανουήλ»

Πολιτισμός στην ομίχλη

24/03/2010 Σχολιάστε

Σε περιόδους οικονομικής κρίσης, οποιαδήποτε κουβέντα για τον πολιτισμό φαντάζει εκτός τόπου και χρόνου. Όταν το κράτος δυσκολεύεται να πληρώσει μισθούς, συντάξεις, δανειακές υποχρεώσεις και λειτουργικά έξοδα, το να απαιτούμε χρήματα για τον πολιτισμό είναι πολυτέλεια. Ελπίζω να μην συμφωνείτε με την παραπάνω τοποθέτηση. Ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα, ειδικά δε σε δύσκολες περιόδους όπως αυτή που διανύουμε.

Οι σημερινές σκέψεις γίνονται με αφορμή το 12ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, που ξεκινά σήμερα Παρασκευή, και θα διαρκέσει ως τις 21 Μαρτίου. Το Φεστιβάλ ξεκίνησε το 1999, σχεδόν ερασιτεχνικά, και πέρσι ξεπέρασε τους 40.000 θεατές, ενώ αυτή τη στιγμή θεωρείται το τρίτο καλύτερο στην Ευρώπη. Παρά την αναγνωρισμένη επιτυχία του και από το κοινό, αλλά και από τους συμμετέχοντες, και παρά την συμβολή του στην προβολή του πολιτισμού, αλλά και της οικονομίας, φέτος πάγωσε ο προϋπολογισμός του, παρά τις αυξημένες ανάγκες.

Βέβαια, το μεγάλο πλήγμα δεν είναι τόσο η μείωση του προϋπολογισμού και οι περικοπές δαπανών, αλλά η άρνηση μιας μεγάλης ομάδας ανθρώπων, που σχετίζονται επαγγελματικά με τον κινηματογράφο, να συμμετέχουν στο Φεστιβάλ. Είναι η δεύτερη φορά μέσα σε έναν χρόνο, μιας και οι ίδιοι άνθρωποι είχαν αρνηθεί να συμμετάσχουν και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, πριν από λίγους μήνες.

Πρόκειται για την ομάδα «Κινηματογραφιστές στην ομίχλη», που με αυτό τον τρόπο εκφράζουν τη διαμαρτυρία τους απέναντι στη συνεχιζόμενη κρίση, στην οποία έχει περιέλθει η ελληνική Τέχνη, και πιο συγκεκριμένα ο κινηματογράφος, όχι με αφορμή την σημερινή οικονομική κατάσταση, αλλά με τη συνολικότερη στάση που έχει υιοθετήσει η ελληνική Πολιτεία σε θέματα πολιτισμού τα τελευταία χρόνια. Με λίγα λόγια, οι άνθρωποι δεν ζητάνε τίποτα παραπάνω από αυτά που θα έπρεπε να θεωρούμε δεδομένα για έναν χώρο έκφρασης και πολιτισμού, όπως είναι το σινεμά.

Θα μου πείτε τώρα πολλά ζητάω! Και όμως, εμείς οι ίδιοι πλασάρουμε τους εαυτούς μας σαν τους γεννήτορες του δυτικού πολιτισμού, περηφανευόμαστε για όλα τα πολιτιστικά μας επιτεύγματα, κορδωνόμαστε για την ιστορία μας, τις τέχνες, την επιρροή μας στην ανθρωπότητα. Πριν λίγες μέρες, με αφορμή κάποια γερμανικά δημοσιεύματα, ωρυόμασταν για το πόσα πολλά έχει προσφέρει η Ελλάδα στην ανθρωπότητα και στον πολιτισμό από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Σήμερα; Τι γίνεται, όμως, σήμερα; Πώς στηρίζουμε τον πολιτισμό μας; Πώς δημιουργούμε και πώς ενισχύουμε τις τέχνες και τους ανθρώπους που ασχολούνται με αυτές; Δεν μπορώ παρά να χαμογελάσω με πίκρα, όταν βλέπω ότι το πολιτιστικό μας προϊόν εξαντλείται σε κακόγουστες τσόντες με ξανθές σταρλετίτσες, που όλοι τρέξαμε να αγοράσουμε στα περίπτερα ή να κατεβάσουμε από το internet.
Κλείνω με τα λόγια του Πάνου Κούτρα: Γνωρίζουμε καλά πως η πνευματική κατάπτωση μίας χώρας οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην έξαρση της διαπλοκής, της διαφθοράς, όπως και στην επικράτηση ακραίων φασιζουσών ιδεολογιών. Σε μία χώρα που ο λαός έχει χάσει τα πνευματικά ερεθίσματα, χάνει και το όποιο κριτήριο, τις όποιες αντιστάσεις μπορεί να έχει απέναντι σε όσους τον λεηλατούν και τον βιάζουν, εκμεταλλευόμενοι την εξαθλίωσή του».

«Εμένα με έχουν αφήσει για να κλείσω την πόρτα»

06/01/2010 Σχολιάστε

Κάποτε ένας φίλος, μου είχε πει μεταξύ σοβαρού και αστείου: «ευτυχώς που οι μεγάλοι καλλιτέχνες πεθαίνουν και μπορούμε να τους ανακαλύψουμε». Δυστυχώς, πλέον καταλαβαίνω το πόσο σοβαρό ήταν εκείνο το αστείο. Τους ανθρώπους του πνεύματος του θυμόμαστε και τους αναγνωρίζουμε κυρίως μετά θάνατον.

Η είδηση αναφέρει: «Πλήρης ημερών έφυγε από τη ζωή ο Γιάννης Μόραλης , ο ζωγράφος, γλύπτης και σκηνογράφος που σφράγισε με την πορεία του τη νεοελληνική ζωγραφική. Ο καλλιτέχνης απεβίωσε την περασμένη Κυριακή στο σπίτι του, στα 93 του χρόνια.»

«Εμένα με έχουν αφήσει για να κλείσω την πόρτα… έχουν πεθάνει όλοι… Ο Νικολάου, ο Βουρλούμης, ο Τσαρούχης, ο Χατζιδάκις, ο Κουν, ο Γκάτσος, ο Ελύτης…», έλεγε ο Γιάννης Μόραλης στο ντοκιμαντέρ για τη ζωή και το έργο του που σκηνοθέτησε ο Στέλιος Χαραλαμπόπουλος το 2005. Θεωρείται ο τελευταίος της Γενιάς του ΄30. Άφησε το στίγμα του αφομοιώνοντας πληθώρα επιρροών και κινούμενος με ευκολία ανάμεσα σε πάμπολλα καλλιτεχνικά ιδιώματα, συνεργάστηκε με τον Κουν, τον Χατζιδάκι, τη Ραλλού Μάνου, τον Σεφέρη, τον Ελύτη.  Μεγάλος ζωγράφος και δάσκαλος, σημάδεψε την ελληνική ζωγραφική και επηρέασε αν όχι όλους, τους περισσότερους σύγχρονους Έλληνες ζωγράφους.

Για να μην παρεξηγηθώ, το κείμενο αυτό δεν είναι άλλος ένας επικήδειος! Όμως με στεναχωρεί η σκέψη ότι στη σημερινή Ελλάδα, την χώρα που ζει στο εικονικό, το φευγαλέο και το κάλπικο, ένας – ένας, πνευματικοί άνθρωποι χάνονται, και όχι μόνο επειδή πεθαίνουν, αλλά πολύ περισσότερο επειδή χάνονται στην εξορία που επιβάλει ο τηλεοπτικός πολιτισμός που έχουμε ασπαστεί. Και για να μην παρεξηγηθώ δις, πνευματικό άνθρωπο δεν θεωρώ μόνο τον αναγνωρισμένο καλλιτέχνη, αλλά και τους άγνωστους σε εμάς ανθρώπους που  για τον ίδιο ακριβώς λόγω, την σιωπή που επιβάλει η βαβούρα της τηλεόρασης, χάνονται στην αφάνεια.

Ας πούμε λοιπόν τα τυπικά του στυλ «δυσαναπλήρωτο κενό», «φτωχότερη η Ελλάδα», «ένας μεγάλος έφυγε», επαναλαμβανόμενα και υπνωτισμένα, αλλά… Γιατί δεν αναζητήσαμε το έργο του, την παρουσία του, τον πλούτο και την διδασκαλία του όσο ήταν ζωντανός; Ναι σίγουρα αναγνωρίστηκε σαν ζωγράφος αλλά ξεχάσαμε να του αναγνωρίσουμε τον  σπουδαιότερο ρόλο που έχει ένας πνευματικός άνθρωπος. Την παρέμβαση μέσω του έργου του στην κοινωνία, την συμβολή του μέσω της τέχνης του στο να κάνει καλύτερους τους ανθρώπους, την διεισδυτική ματιά και τον αδέσμευτο στοχασμό χάρις τον οποίο εμπνέει τους υπόλοιπους. Όλα αυτά γιατί τα θυμηθήκαμε τώρα που πέθανε;

Για τον Μόραλη δεν χρειάζεται να πενθήσουμε. Έφυγε πλήρης ημερών, αναγνωρισμένος, πρόλαβε να δει καρπούς του έργου του, θα ζήσει αιώνια, ευτυχώς όχι χάρης σε μια ταμπέλα σε κάποια λεωφόρο, αλλά μέσα από το έργο του και τους μαθητές του.

Κρίμα για εμάς που μένουμε πίσω μην έχοντας τίποτα να πούμε παρά μόνο επικήδειους. Θυμίζω μόνο: «Καλύτερα να μην είμαι τίποτα παρά να είμαι η ηχώ των άλλων». H φράση που ανήκει στον Ζαν Μπατίστ Καμίλ Κορό και στοίχειωσε το μυαλό του Γιάννη Μόραλη, όπως ο ίδιος είχε πει.

Άγρια σκέψη *

06/11/2009 Σχολιάστε

Αντιγράφω την είδηση από τα διεθνή ΜΜΕ: «Έφυγε στα 101 του χρόνια ο πατέρας της σύγχρονης εθνολογίας, Κλοντ Λεβί Στρος, χάρη στις έρευνες του οποίου στις φυλές του Αμαζονίου, άλλαξε η ματιά μας στους πολιτισμούς «Σκέφτομαι τον κόσμο στον οποίο τελειώνω τις ημέρες μου. Και δεν αγαπώ αυτόν τον κόσμο», είπε πριν από μερικά χρόνια στη «Μonde.»eyes

Σε εποχές που η κυρίαρχη άποψη ήθελε τις πρωτόγονες κοινωνίες να στερούνται φαντασίας και λογικής, ο Λεβί-Στρος ξεκινώντας από τη μελέτη του σε φυλές της Βραζιλίας απέδειξε ότι οι αυτόχθονες δεν ζούσαν απλά για να ικανοποιήσουν βασικές, ζωώδεις ανάγκες τους, αλλά ότι πάσχιζαν να κατανοήσουν την προέλευσή τους.

Ήταν ο ουμανιστής που τόλμησε να φέρει σε διάλογο αλλά και ρήξη τους πολιτισμούς. Δεν φοβήθηκε να αμφισβητήσει τον Δυτικό. «Με αηδιάζει», τόνιζε «η βρωμιά που ξερνά η Δύση στα μούτρα της ανθρωπότητας». Τον τρομοκρατούσε ο «μαζικός πολιτισμός» των μοντέρνων κοινωνιών μας. Και δεν έκρυβε από νωρίς και τη μεγάλη αγωνία του για την εξαφάνιση πρωτόγονων φυλών. «Από το 1900 ώς το 1950 πάνω από 90 φυλές και 15 γλώσσες εξαφανίστηκαν στη Βραζιλία μόνο», σημείωνε έντρομος.

«Η Δύση», έχει γράψει, «απέκτησε στη διάρκεια του 18ου αιώνα την πεποίθηση ότι η προοδευτική επέκταση του πολιτισμού της ήταν αναπόδραστη απειλώντας την ύπαρξη χιλιάδων κοινωνιών πιο εύθραυστων, των οποίων όμως οι γλώσσες, τα πιστεύω, οι τέχνες και οι θεσμοί ήταν αναντικατάστατες μαρτυρίες του πλούτου και της διαφορετικότητας του ανθρώπινου είδους. Αν ελπίζουμε να μάθουμε μια μέρα τι είναι ο άνθρωπος, θα πρέπει να συγκεντρώσουμε όλες αυτές τις πολιτισμικές πραγματικότητες, οι οποίες δεν οφείλουν τίποτε στη συνεισφορά και την επιβολή της Δύσης».

Ο θάνατός του μας θυμίζει το πόσο επίκαιρος είναι σήμερα. Σε μια κοινωνία που μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της είναι η πολύ- πολιτισμικότητα, σε μια εποχή που συζητάμε για τη μετανάστευση, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις σχέσεις των πολιτισμών, τα ανοιχτά σύνορα, την Ευρώπη των λαών, την παγκοσμιοποίηση, πρέπει πάντα να συμπεριλαμβάνουμε τη βασικότερη ίσως παράμετρο που δεν είναι η οικονομία, η ανάπτυξη και διεθνείς σχέσεις, αλλά ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος, όπως τον είδε ο Λεβι – Στρος, σε μόνιμη αλληλεπίδραση με τον κόσμο, δημιουργός πολιτισμού.

Όσο διαφορετικοί και περίεργοι κι αν μας φαίνονται οι άλλοι πολιτισμοί, όλοι τους δομούνται με βάση τις ίδιες πανανθρώπινες ανάγκες. Κανένας πολιτισμός δεν είναι ανώτερος κάποιου άλλου, μόνο και μόνο επειδή τού επιβάλλεται με την οικονομική και/ή στρατιωτική δύναμη. Η “άγρια σκέψη” είναι απλώς μια άλλη σκέψη και όχι η “σκέψη τού αγρίου”. Αυτό είναι το μήνυμα του μεγάλου φιλοσόφου.

* Το βιβλίο του Λεβι Στρος  «Άγρια σκέψη» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαζήση

Χορεύοντας με τους… ΜΟΜΙΧ

07/10/2009 Σχολιάστε

Παρότι για τους Έλληνες ο χορός υπήρξε πάντα βασικό χαρακτηριστικό της κουλτούρας τους, είναι αλήθεια πώς τα τελευταία χρόνια αισθανόμαστε κάπως αμήχανα απέναντι σε αυτή τη μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης. Προφανώς και δεν μιλάω για τους παραδοσιακούς χορούς ( που τους θεωρώ σημαντικό κομμάτι της παράδοσης και της τέχνης) και φυσικά δεν μιλάω για το So you think you can dance (που το θεωρώ μάλλον αστειότητα).

momix

Μιλάω για τον μοντέρνο χορό και το χοροθέατρο που σπάνια αποτελούν τρόπο ψυχαγωγίας για τους νέο – Έλληνες . Βέβαια θα μου πείτε πότε ήταν η  τελευταία φορά που οι περισσότεροι από εμάς πήγαν σε μια έκθεση ζωγραφικής, μια θεατρική παράσταση, ή μια συναυλία, για να πάμε και σε χοροθέατρο, αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα.

Παρόλα αυτά φαίνεται πώς κάποια σχήματα έχουν καταφέρει να φέρουν το χοροθέατρο κοντά στον κόσμο. Στην συγκεκριμένη περίπτωση μιλάω για τους Momix. Χρησιμοποιώντας το χορό, τη μουσική, τους φωτισμούς τα ακροβατικά,  την  γυμναστική, και το μπαλέτο,  έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν μια ιδιαίτερη σχολή στο χορό που προσφέρει  ένα εντυπωσιακό θέαμα. Και το εντυπωσιακό αρέσει και πουλάει.

Βέβαια μιλάμε για ένα σχήμα που έχει τριάντα χρόνια ιστορία και η προσφορά του στην τέχνη είναι πολύ παραπάνω από το «μοναδικό υπερθέαμα» που ντελαλίζουν τα κανάλια και οι εφημερίδες. Προσωπικά προτιμώ άλλους καλλιτέχνες – χορογράφους (π.χ. Pina Bausch, Carolyn Carlson) , αλλά αν τα καταφέρω θα βρίσκομαι στην Αθήνα από 1 έως 6 Δεκεμβρίου στο «Παλλάς» για να παρακολουθήσω μια από τις παραστάσεις τους.

Και βιντεάκι